Duha ka Binalaybay

Orland Agustin Solis

Dabodabo

Palangga,

Samtang nagahulas ang langit, nadumduman ko ikaw
kag ang paborito ko nga drama sa radyo sang una
Dabodabo ang tigulo sang programa,
mabati-an ko pa ang pamukas nga tingog
apang nalimtan ko na ang pangalan sang babaye.

Samtang nagatamod sa tulo-tulo sang langit
nagabalik sa akon ang pagkabata,
ang paghulat sa mga programa sa radyo nga akon ginkawilihan
kag ang makakululba nga Orasyon sa kagab-ihon
nga nagasaysay sang mga makahaladlukan nga mga sugilanon.

Sadto, ang abi ko matuod ini nga sugilanon
amo nga sa akon pagtulog, nagapangurumbot ako sang madamol nga habol
bisan pa daw bankiling ang akon mga balhas nga padayon nga nagailig
tungud ginapaminsar ko ang libreta nga nagapanawag sa mga demonyo,
mga kamot nga may mata nga magalaaw gikan sa idalom sang amon salog nga kawayan.

Apang antes sini amo ang Dabodabo nga masami mga sugilanon sang kabuhi
paghigugma, paghiliusa, mga matam-is kag matiplangon nga halok
mga singgit sang kasingkasing nga nagawaras sa mga magkahagugma
mga paglu-ib, pagbiya kag liwat nga pagbalik matapos ang linibo ka oras
kag dili-masaysay nga mga dinalan sang hitabo sa ila mga kabuhi.

Bata pa ako sadto, ang akon nahangpan lamang sa mga programa sa radio
amo ang kalipay nga luyag ipatimaan sang pagkadlaw, kasubo sa paghibi
pagkahidlaw sa pagtaliwan kag pagbiya,
kalangkag sa liwat nga pagkita-ay kag pagbalik.

Apang subong, palangga, nahangpan ko na,
kon ngaa nauna ang Dabodabo sangsa Orasyon –
indi ini lahog lamang, tugda ini sang panahon nga subong ko gid lamang nahangpan –
nga pagkatapos sang kalipay kag pagpalangga,

amo ang makahaladlok nga pag-atubang sa bagat sang kamatuoran
kaangay sang imo pagbiya, kag sa pagtaliwan sang aton mga handum
samtang ginahulat ko sa mga dabodabo,
ang imo liwat nga pagbalik.

*

Dabodabo

Palangga,

Habang mamasa-masa ang langit ay naalala kita
at ang paborito kong drama noon sa radyo
Dabodabo ang pamagat ng programa,
bumabalik pa sa aking pandinig ang pambungad na tinig
ngunit nakaligtaan ko na ang pangalan ng babae.

Habang nakatitig sa pumapatak na langit
ay bumabalik sa akin ang pagkabata,
ang paghintay sa mga kinagigiliwang programa sa radyo
ang nakakatakot na Orasyon sa gabi
na nagtatampok ng mga kuwentong kababalaghan.

Akala ko noon ay totoo ang mga kuwento
kung kaya’t sa pagtulog ay suklob ang makapal na kumot
kahit parang bunga nang punong bangkiling ang umaagos na pawis
sapagkat iniisip ko ang libretang tumatawag sa mga demonyo,
mga kamay na may mata na siyang sisilip mula sa ilalim ng aming kawayang sahig.

Ngunit bago nito ay ang Dabodabo na tungkol sa kuwento ng buhay
pag-ibig, pagkakaisa, matatamis at mga nanlilinlang na halik
mga sigaw ng pusong walang pagtitimpi ng mga nag-iibigan
mga pagtataksil, pag-iwan at muling pagbabalik matapos ang ilang libong oras
at mga di-maipaliwanag na berso ng kaganapan sa kanilang mga buhay.

Musmos pa ako noon, at ang tanging alam lamang sa mga programang yaon
ay kasiyahang nais ipabatid ng pagtawa, kalungkutan sa pagluha
pangungulila sa pagpanaw at pag-alis,
pananabik sa muling pagtatagpo at pagbalik.

Ngunit ngayon, palangga, naintindihan ko na,
kung bakit nauna ang Dabodabo kaysa sa Orasyon
ito ay hindi isang biro lamang, paalala ito ng panahon na ngayon ko lamang naintindihan –
na pagkatapos ng kasiyahan at pag-ibig

ay ang nakakatakot na pagharap sa multo ng katotohanan.
Kagaya ng iyong paglisan, at pagpanaw ng ating mga pangarap
habang hinihintay ko sa mga ambon,
ang iyong muling pagbabalik.

***

Sulat

Kay Rika,
Kon nakahibalo ka lamang, Palangga
kon paano ko ginahulat ang bulan sa kalangitan
agud ipadangop ang akon pangamuyo
kag ang pangabay ko nga sia ang magpanaog sa duta
agud laawon ka sa giha sang imo bintana.
Kag kon mahimo, huliran ka sa imo pagtulog
samtang nagaisahanon sa imo malum-ok nga katre
kag hakson ka sing hugot agud ipabutyag
ang akon pagkabalaka nga ginlihap sang dagat
bag-o pa man matandog ang imo panghuna-huna.

Sa akon pagkahidlaw, Palangga
ginakasum-uran ko na ang adlaw,
kag padayon nga ginahulat ang kagab-ihon
agud makigsugilanon sa bulan
basi pa lamang iya isabat sa akon
ang imo balos sa akon sulat
nga ginpalid sang hangin
kag ginkawat sang mga balod sa lawod
kag gindunot sang luha sang akon pagtalangison.

Palangga, ari liwat ang akon sulat nga ginpadala
nga napagkit sa akon ginpilo nga kasingkasing
agud kuntani nga indi makapoy ang mga bituon
sa pagbitbit, kag indi madagit sang mga dapay.
Palangga, kon mahimo imo taguon
ining akon sulat –
mga sipad sang akon handum
agud kuntani makapauli
sa luyo sang imo pagtatap.

*

Liham

Kay Rika,
Kung sana ay alam mo lang, Palangga,
kung paano ko hinihintay ang buwan sa langit
upang maipabatid ang aking hiling
at pagsusumamong siya ang bumaba sa lupa
upang silipin ka sa gawang ng iyong bintana.
At kung maaari ay tabihan ka sa iyong pagtulog
na nag-iisa sa iyong malambot na kama
at mahigpit na yakapin upang ipadama
ang aking pag-aalala na winasak ng dagat
Bago pa man maipuslit sa iyong pag-iisip.

Sa aking pangungulila, Palangga,
kinakaumayan ko na ang araw
at masigasig na naghihintay ng gabi
upang makipag-usap sa buwan
baka pa lamang ay ikuwento niya sa akin
ang iyong sagot sa aking liham
na tinangay ng hangin
at ninakaw ng mga alon sa laot
at nilusaw ng luha ng aking pagdadalamhati.

Palangga, naritong muli ang aking ipinadalang liham
na naka-ukit sa aking itinuping puso
upang sana ay hindi mapagod ang mga bituin
sa pagbuhat, at hindi maagaw ng mga lawin.
Palangga, kung maaari ay iyong itabi
itong aking liham –
mga talulot ng aking pangarap
upang sana ay makauwi
sa silong ng iyong pag-aaruga.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s